FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ
Fen Teknoloji Dersi Sözlüğü
     

AÇIK DEVRE :Üzerinden elektrik akimi geçmeyen devre.
AGIRLIK :Bir cisme etki eden yerçekimi kuvveti.
AKÜMÜLATÖR:Elektrik enerjisini kimyasal enerji olarak depo eden, gerektiginde bunu elektrik enerjisi olarak veren cihaz, akimtoplar.
ALTERNATIF AKIM:Dalgali akim.
ALTERNATÖR:Alternatif akim jenaratörleri.
AMPER:Elektrik devresinde devreden geçen akim birimi.
AMPERMETRE:Bir elektrik akiminin siddetini ölçmeye yarayan aygit, akimölçer.
ANAHTAR:Istenilen yere veya aygita, istege göre elektrik akiminin geçmesini saglayan aygit.
ANOT:Üretecin (+) kutbuna bagli olan elektrot.
ANYON:Elektron alarak negatif yük kazanan atom veya atom grubu.
ARMATÜR:Sabit manyetik alan içinde döndürülebilen bobin
ARSIMET PRENSIBI:Sivi içindeki cisme uygulanan kaldirma kuvveti ,cisimle ayni hacimdeki
sivinin agirligina esittir.
ASIT:Sudaki çözeltisi hidrojen iyonu (H+) verebilen ve mavi turnusolu kirmiziya çeviren madde.
ATMOSFER:Dünyayi distan saran gaz katmani.
ATMOSFER BASINCI:Deniz seviyesinde bir metrekare yüzeye etkiyen 101300 N’luk kuvvet.
ATOM:Bir elementin tüm özelliklerini tasiyan en küçük yapitasi.
ATOM NUMARASI:Elementin çekirdegindeki proton sayisi.
AYRISMA:Bir maddenin iki veya daha çok maddeye ayrilmasi.

 

BAG:Atomlari bir arada tutan kuvvet.
BAR:Hava basinç birimi.
BAROMETRE:Açik hava basincini ölçen (sivili ve metal,iki türü olan ) araç.
BASINÇ:Birim yüzeye dik etkiyen kuvvet.
BAZ:Sudaki çözeltisi hidroksil iyonu (OH-) verebilen ve kirmizi turnusolu maviye çeviren madde.
BILESIK KAP:Iki veya daha fazla baglantisi olan kap.
BOBIN:Içerisinden akim geçen tel sarilmis makara.
BOYLE-MARIOTTE YASASI:Sicakligi sabit tutulan kapali bir kaptaki gazin hacmi ile basincinin çarpimi sabittir.
BUHARLASMA:Sivi halden gaz haline geçme olayi.
BUNZEN KISKACI:Cam tüp ve deney tüpünü tutmayi saglayan deney araci.

 

CENDERE:Paskal prensibinden yararlanilarak agir yükleri kaldirmada kullanilan sistem.
CHARLES YASASI:Sabit hacimdeki bir gazin mutlak sicakligi ile basinci dogru orantilidir.
CISIM:Maddenin biçim almis durumu.
ÇIKRIK:Ayni merkezli,farkli yariçapli makara.
ÇÖZELTI:Iki ya da daha çok maddenin homojen olarak dagilmasiyla olusan karisim.

 

DERISIK:Çözüneni çok, çözücüsü az olan çözelti.
DESARJ:Akümülatörün akim vermez hale gelmesi.
DINAMOMETRE:Kuvvet ölçmeye yarayan alet.
DIRENÇ:Bir cismin atomlarinin, elektrik akimina karsi koyma özelligi.
DUY:Elektrik ampulünün takildigi bakir veya pirinçten yivli yer.

 

EGIK DÜZLEM:Bir ucu biraz daha yüksekte bulunan egimli düz yüzey.
EKZOTERMIK REAKSIYON:Isi veren reaksiyon.
ELEKTROSTATIK:Durgun (hareketsiz) elektrik yükleri.
ELEKTRIKSEL ALAN:Elektrik akimi etrafinda olusan manyetik alana dik bölge. (Elektrik yüklerinin etki gösterdigi yer)
ELEKTROT:Elektrolite batirilan iletken çubuklar.
ELEKTROFOR:Durgun elektrik yüklerinin elektrostatik etkiyle atlamasi.
ELEKTROLIT:Elektrigi iletebilen çözelti.
ELEKTROLIZ:Elektrik akimiyla bir bilesigi bilesenlerine ayirma olayi.
ELEKTRON:Atomun çekirdegi etrafindaki yörüngede dönebilen (-) yükler.
ELEMENT:Ayni tür atomlardan olusan saf madde.
ENDOTERMIK REAKSIYON:Isi alan reaksiyon.
ENERJI:Is yapabilme yetenegi.
ENERJININ KORUNUMU KANUNU:Albert Einstein adiyla anilan bu kanuna göre;"Enerji vardan yok, yoktan da var edilemez. Ancak madde enerjiye ve enerji de maddeye dönüsebilir."
ETKI KUVVETI:Cisme uygulanan kuvvet.

 

FILIT POMPA:Sivi püskürtme pompasi.
FIZIKSEL OLAY:Maddenin dis yapisindaki degisme.
GAY-LUSSAC YASASI:Basinci sabit tutulan bir gazin hacmi mutlak sicaklikla dogru orantilidir.
GRAM:Kütle birimi.
GOLGI CISIMCIGI:Salgi maddeleri üretim ve paketleme organeli.
GÜÇ:Birim zamanda harcanan enerji
HACIM:Bir maddenin uzayda kapladigi alan.
HAREKETLI REVOLVER:Mikroskopta objektiflerin takili oldugu ve saat yönünde dönen hareketli parça
HIZ:Bir cismin birim zamanda aldigi yol.
HIDROLIK BASINÇ:Sivilarin bulunduklari kap çeperlerine yaptigi basinç.
HOMOJEN:Her yeri ayni özelligi gösteren, yürdes.
HÜCRE:Ince bir zar içinde bulunan, sitoplazma ve çekirdekten olusmus, bir organizmanin yapi ve görev bakimindan en küçük birimi.

 

ISI:Bir enerji türü.
ILETKEN:Elektrik akimi, isi, gaz v. ‘ni bir yerden baska bir yere aktaran (madde)
ILETKEN MADDE:Elektrik akimini iletebilen madde.
ILETKENIN DIRENCI:Iletkenin elektrik akimina karsi gösterdigi tepki.
INDIKSIYON AKIMI:Manyetik alanin degisimiyle olusan elektrik akimi.
IRIS DIYAFRAM:Mikroskopta isigin gelis ayarinin yapildigi yer .
IS:Kuvvetin etkisiyle cismin hareket etmesi,yol almasi.
IYON:Pozitif (+) ya da negatif (- ) elektrikle yüklü atom-atom gruplari.
IYONLASMA:Iyonlarina ayrilma.
JENERATÖR:Elektrik üretmeye yarayan, miknatis ve sargilardan olusan araç.
JOULE:Is birimi.

 

KALDIRAÇ:Sabit nokta etrafinda dönebilen dayanakli bir çubuk.
KALDIRAÇ IBRESI:Kaldiraç kolunun denge konumunu gösteren metal parça.
KALDIRAÇ KOLU:Belli araliklarla delikleri bulunan paralel kuvvetler ölçümü yapan metal çubuk .
KALDIRAÇ MESNEDI: Egik düzlem ve kaldiraç kolunun takilabildigi baglama parçasi.
KAPALI DEVRE:Üzerinden elektrik akimi geçen devre.
KATALIZÖR:Kimyasal tepkimenin olmasini veya hizinin degismesini saglayan, katalitik etkiye yol açan madde.
KATOT:Üretecin (-) kutbuna bagli olan elektrot.
KATYON:Pozitif elektrikle yüklü iyon grubu.
KIMYASAL DEGISME:Kimyasal olaylar neticesinde maddede gözlenen degisiklikler.
KIMYASAL ENERJI:Kimyasal tepkimelerde olusan enerji.
KIMYASAL OLAY:Maddenin yapisinda köklü degismeler olusturan olay.
KINETIK ENERJI:Hareket enerjisi.
KOFUL:Içi sivi dolu keseler.
KOLEKTÖR:Armatürde olusan alternatif akimi dogru akima çevirebilen bilezikler.
KOSINÜS TEOREMI:Bileske vektörün (kuvvet)cebirsel büyüklügünü veren teorem.
KUTUP:Miknatisin çekme özelliginin en fazla oldugu bölgeler.
KUTUPLANMA:Volta pilinin zamanla akim vermez hale gelmesi.
KUVVET:Hareketi olusturan veya hareketi önleyen etken.
KÜTLE:Bir maddenin madde miktari ile ilgili büyüklük.

LAM:Mikroskopta incelenecek maddelerin üzerine konuldugu dar, uzun cam parçasi.
LAMEL:Mikroskopla yapilan incelemede bazen lamlarin üstüne kapatilan dört köse, küçük ve ince cam parçasi.
LIZOZOM:Hücre sitoplazmasinda sindirim sisteminin bulundugu kesecikler.
LÖKOPLAST:Bitki hücrelerinde, sitoplazma içinde bulunan ve genellikle nisasta tanecigini olusturan cisimcik.

 

MADD:Uzayda yer kaplayan hacmi ve kütlesi olan varlik.
MAKARA:Günlük yasamda kullanilan basit makinalardan biri.
MANOMETRE:Kapali kaplardaki gaz basincini ölçen alet.
MANYETIK ALAN:Miknatisin özelligini gösterebildigi yer.
MEKANIK ENERJI:Kinetik ve potansiyel enerjilerin toplami.
METAL:Elektrik ve isiyi ileten element.
MIKNATIS:Demir, nikel, kobalt gibi maddeleri çekebilen cisim.
MIKROSKOP:Gözle görülmeyen küçük maddelerin görülmesini saglayan optik alet.
MILIBAR:Hava basinç birimi. (1 /1000 bar .)
MITOKONDRI:Hücre için gerekli enerjinin üretildigi yapi.
MOLEKÜL:Ayni ya da farkli cins atomlardan olusmus, bir maddenin tüm özelligini tasiyan en küçük parçasi.
NESNE TABLASI:Lam ve lamelin mikroskop üzerinde konuldugu yer.
NÖTR ATOM:Proton sayisi elektron sayisina esit olan tanecik.

 

OBJEKTIF:Mikroskopta,mikroskobun büyütme oranini gösteren mercek sistemi.
OHM:Elektrik direnç birimi.
OHM KANUNU:Bir iletkenin iki ucu arasindaki potansiyel farkinin, iletkenden geçen akim siddetine orani sabittir. Sabit olan bu orana iletkenin direnci denir.
ORGANEL:Hücre sitoplazmasinda bulunan ve her biri ayri görev için özellesmis yapilar.
ÖZAGIRLIK:Birim hacme etki eden yerçekim kuvveti.
ÖZDES:Her türlü nitelik bakimindan esit olan, ayirt edilemeyecek kadar benzer olan, ayni.
ÖZDIRENÇ:Her cismin elektrik akimina karsi gösterdigi direnç.
ÖZKÜTLE (YOGUNLUK ):Cismin birim hacminin kütlesi (d = m / v) .

 

PALANGA:Sabit veya hareketli makaralarin birlikte kullanildigi sistem.
PASKAL:Basinç birimi. (Newton / metrekare)
POTANSIYEL ENERJI:Durum enerjisi veya var olan kullanima hazir bulunan enerji.
PREPARAT:Mikroskopta incelenmek üzere hazirlanan, lam ve lamel arasina sikistirilmis örnek.
PROTON:Atom çekirdegindeki (+) yükler.
REDRESÖR:Iki yönlü bir dalgali akimi, bir yönlü dogru akima çevirmeye yarayan aygit, dogrultmaç.
RIBOZOM:Hücrede protein sentezlemede görevli organel.
SARKAÇ:I uzunlugunda ipe baglanmis cisim .
SENTROZOM:Hücre bölünmesinde görevli organel.
SIFON:Yüksek kaptan alt kaba sivi bosaltma düzenegi.
SKALA:Denge durum göstergesi .
STATIK:Hareketli olmayan, belirli bir sure degismeyen.
STATÖR:Jeneratörlerde düzgün ya da manyetik alan olusturan miknatislar .
STOMA (GÖZENEK):Yapragin alt ve üst yüzeylerinde bulunan, gaz alisverisini saglayan delik.
SU CENDERESI:Sivilarin basinç iletme prensibiyle çalisan,farkli kesitte iki silindirin birbirine bagli hali).
SÜRTÜNME KUVVETI:Hareket yönüne zit olan , cisim ve yüzey arasinda olusan kuvvet.

 

SARJ:Akümülatörün dogru akim kaynagina baglanilarak akim verebilecek hale gelmesi.
TEPKI KUVVETI:Cismin kuvvete karsi gösterdigi zit yönlü et büyüklükteki tepkisi .
TERAZI:Maddelerin kütlelerini karsilastirmak ve ölçmek için kullanilan ölçüm araci.
TERMOMETRE:Sicaklik ölçme araci.
TRANSFORMATÖR:Gerilimi yükseltip alçaltabilen aygit.
TRANSISTÖR:Akimi tek yöne çeviren düzenek.
TURNUSOL KAGIDI:Bazlarin etkisiyle maviye asitlerin etkisiyle kirmiziya dönüsen, bir tür yosundan elde edilen ve mavi boyadan yapilan ayiraç kagit.
TUZ:Asit ve bazlarin birlesmesinden olusan madde.
ÜRETEÇ:Elektrik akimini üreten araç.

 

VEKTÖREL BÜYÜKLÜK:Dogrultusu, yönü, siddeti ve tatbik noktasi olan büyüklük.
VOLT:Potansiyel birimi.
VOLTMETRE:Bir elektrik devresinde iki nokta arasindaki potansiyel farkini ölçmek için kullanilan bir ölçü araci.
YALITKAN MADDE:Elektrik akimini iletemeyen madde.
YALITKAN SAPLI ÇUBUK:Elektrik yükünü iletemeyen (ebonit, plastik) çubuk.
YANMA:Bir cismin oksijenle birlesmesi sirasinda ortaya çikan olaylarin tamami.
YERÇEKIMI KUVVETI:Yerkürenin bir cisme uyguladigi kuvvet.
YOGUNLASMA:Isi kaybi sonucu, maddenin gaz halinden sivi haline geçmesi.